به گزارش خبرگزاری حوزه، نخستین جلسه از مرحله سوم سلسله‌نشست‌های «پدر_پسری» با موضوع «بررسی الگوهای پدر - پسری در قرآن کریم» با ارائه حجت‌الاسلام والمسلمین حمید ملکی قائم‌مقام مدیر حوزه علمیه قم و به همت کارگروه مطالعات خانواده پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع) قم برگزار شد.
اهمیت رابطه پدر و پسری در شکل‌گیری شخصیت و هویت فرزند
حجت‌الاسلام والمسلمین ملکی در این نشست به تبیین جایگاه رابطه پدر و پسر، اصول ارتباط تربیتی و اهداف دینی و اخلاقی تربیت فرزندان پرداخت و با تأکید بر اهمیت رابطه پدر و پسری، این ارتباط را یکی از عوامل مهم در شکل‌گیری شخصیت و هویت فرزند دانست.
قائم‌مقام مدیر حوزه علمیه قم با بیان این که پسر از طریق ارتباط با پدر، معنای مردانگی، شیوه زندگی، مهارت‌های فردی و اجتماعی و چگونگی تعامل با جامعه را می‌آموزد، اظهار کرد: پدر به‌عنوان نخستین معلم و یکی از مهم‌ترین الگوهای فرزند، در شکل‌گیری منش و سبک زندگی او تأثیر عمیقی دارد.
وی با بیان اینکه رابطه پدر و پسری باید بر پایه محبت، عاطفه، عقلانیت، حکمت و آموزه‌های دینی شکل بگیرد، به نامه ۳۱ نهج‌البلاغه اشاره کرد و آن را الگویی ارزشمند از رابطه تربیتی پدر و فرزند دانست.
پدر باید فرزند را امتداد وجود خود بداند
حجت‌الاسلام والمسلمین ملکی با اشاره به آغاز این نامه با تعبیر محبت‌آمیز «یا بُنَیَّ» گفت: امیرالمؤمنین (ع) در این نامه، پیش از بیان توصیه‌های تربیتی، رابطه‌ای صمیمی و عاطفی با فرزند خود برقرار می‌کنند. همچنین تعبیر «وَجَدْتُکَ بَعْضِی بَلْ وَجَدْتُکَ کُلِّی» نشان می‌دهد که پدر باید فرزند را امتداد وجود خود بداند و رشد و سعادت او را همچون رشد و سعادت خویش پیگیری کند.
پرهیز از تحقیر و سرزنش فرزند
استاد حوزه علمیه قم توجه به زمان و شرایط روحی و ذهنی فرزند در انتقال پیام‌های تربیتی و پرهیز از تحقیر و سرزنش در اصلاح رفتار او را از دیگر نکات قابل توجه در این نامه برشمرد و بر ضرورت به‌کارگیری شیوه‌های حکیمانه در تربیت تأکید کرد.
تربیت دینی؛ فراتر از تقویت مهارت‌های فردی
حجت‌الاسلام والمسلمین ملکی در ادامه، هدف تربیت در نگاه دینی را فراتر از تقویت اعتمادبه‌نفس، شجاعت، مهارت‌های اجتماعی و سلامت روان دانست و بیان کرد: این ویژگی‌ها در تربیت اهمیت دارند، اما هدف نهایی، پرورش انسانی موحد، مؤمن و اهل عمل صالح است؛ انسانی که علاوه بر اصلاح خود، در اصلاح جامعه نیز نقش‌آفرینی کند.
وی با استناد به آیه ۱۵ سوره احقاف، چهار ویژگی شکرگزاری و قدردانی از نعمت‌های الهی و زحمات والدین، انجام عمل صالح مورد رضایت خداوند، توجه به صلاح و تربیت نسل آینده و اعتراف به کوتاهی‌ها و بازگشت به سوی خداوند را برای انسان تربیت‌یافته برشمرد
روش تربیتی لقمان حکیم؛ محبت همراه با موعظه
قائم‌مقام مدیر حوزه علمیه قم در بخش دیگری از سخنان خود، آیات ۱۲ تا ۱۹ سوره لقمان را بیانگر الگویی از روش و محتوای تربیت فرزند دانست و با اشاره به ویژگی‌های حکمت لقمان، از جمله کم‌گویی، پرهیز از ورود به مسائل بی‌ارتباط و سخن گفتن بر پایه علم و آگاهی، به بیان شیوه گفت‌وگوی او با فرزندش پرداخت.
استاد حوزه علمیه قم با اشاره به تعبیر «وَهُوَ یَعِظُهُ» در آیه ۱۳ سوره لقمان، موعظه را سخنی دانست که می‌تواند انسان را از غفلت خارج کند و زمینه تحول و حرکت او را فراهم آورد.
سه عامل اثرگذاری موعظه
حجت‌الاسلام والمسلمین ملکی ادامه داد: اثرگذاری موعظه به سه عامل «عمل کردن گوینده به آنچه بیان می‌کند»، «برخورداری سخن از محتوای استوار و بیان مناسب» و «قرار داشتن مخاطب در شرایط روحی و عاطفی مطلوب برای شنیدن و پذیرش» وابسته است. همچنین با تأکید بر اینکه لقمان حکیم نیز مانند امیرالمؤمنین (ع) از تعبیر «یا بُنَیَّ» استفاده می‌کند، محبت و عاطفه را از ارکان جدایی‌ناپذیر تربیت دانست و خاطرنشان کرد: حتی در بیان جدی‌ترین آموزه‌های اعتقادی و اخلاقی نیز نباید از این اصل غفلت کرد.
توحید، مسئولیت‌پذیری و اخلاق؛ محورهای تربیت در آموزه‌های لقمان
وی در تبیین آموزه‌های تربیتی لقمان حکیم، نخستین محور را تربیت اعتقادی و توجه دادن فرزند به توحید و پرهیز از شرک معرفی کرد و افزود: آیات سوره لقمان همچنین بر باور به علم و نظارت همیشگی خداوند تأکید دارند؛ باوری که می‌تواند زمینه‌ساز پرهیز از دروغ، خیانت، ظلم و تضییع حقوق دیگران و تقویت احساس مسئولیت در برابر خداوند باشد.
حجت‌الاسلام والمسلمین ملکی اقامه نماز و امر به معروف و نهی از منکر را از دیگر آموزه‌های این آیات دانست و ابراز کرد: در این الگوی تربیتی، فرزند نباید تنها به اصلاح فردی خود بیندیشد، بلکه باید در برابر سلامت اخلاقی و اجتماعی جامعه نیز احساس مسئولیت کند.
وی در ادامه، صبر و استقامت، تواضع و پرهیز از تکبر و رعایت اعتدال در رفتار و گفتار را از دیگر محورهای تربیت اخلاقی در سفارش‌های لقمان به فرزندش برشمرد.
قائم‌مقام مدیر حوزه علمیه قم با اشاره به آیات ۱۷ تا ۱۹ سوره لقمان، صبر بر مشکلات، استمرار در انجام وظایف دینی و مقاومت در برابر گناه را از عرصه‌های مهم صبر دانست و بر ضرورت پرورش اراده و استقامت در فرزند تأکید کرد.
خانواده مطلوب؛ مایه روشنی چشم و زمینه‌ساز تربیت نسل صالح
حجت‌الاسلام والمسلمین ملکی در بخش پایانی سخنان خود، با استناد به آیه ۷۴ سوره فرقان، دعای بندگان شایسته خداوند برای برخورداری از همسران و فرزندانی که مایه روشنی چشم باشند را یادآور شد و «قُرَّةَ أَعْیُنٍ» را ناظر به آرامش و شادی عمیقی دانست که از مشاهده خانواده‌ای شایسته حاصل می‌شود.
رابطه پدر و پسری در نگاه قرآن و اهل‌بیت (ع)
وی در جمع‌بندی مباحث، رابطه پدر و پسری در نگاه قرآن و اهل‌بیت (ع) را ارتباطی عمیق و هدفمند با ابعاد عاطفی، تربیتی، اعتقادی و اخلاقی توصیف کرد و گفت: پدر باید با محبت و عاطفه با فرزند ارتباط برقرار کند، اقتضائات روحی و سنی او را بشناسد و با بهره‌گیری از الگوهایی همچون امیرالمؤمنین (ع) و لقمان حکیم، توحید، ایمان، نماز، عمل صالح، صبر، مسئولیت‌پذیری، تواضع و ادب را در وجود او پرورش دهد.
قائم‌مقام مدیر حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: تربیت موفق به پرورش فرزندی محدود نمی‌شود که از اعتمادبه‌نفس، شجاعت و مهارت‌های اجتماعی برخوردار باشد؛ بلکه هدف، تربیت انسانی موحد، مؤمن، صالح و اخلاق‌مدار است که در کنار اصلاح خویش، در ساختن جامعه‌ای سالم و متعالی نیز نقش داشته باشد.
انتهای پیام
نظر شما